Инйәр
+5 °С
Болотло
75 лет Победы
Бөтә яңылыҡтар
Общие статьи
29 Август 2022, 10:10

Халыҡ оҫталары

«Архангел кәсептәре» байрамы тураһында

Халыҡ оҫталары
Халыҡ оҫталары

Уның тураһында өйҙә һөйләй башлағас, күҙҙәрем йәш менән тулды. Район хакимиәте алдындағы майҙанда күргән Рәсәй халыҡтарының сағыу милли берҙәмлеге мине хайран ҡалдырҙы. Урыҫтар, башҡорттар, татарҙар, сыуаштар, латыштар, мариҙар ҡулға-ҡул тотоношоп өйөрөлдө. Был етәкселек күрһәтмәһе йәки ойоштороусылар сценарийы буйынса түгел, ә ихлас мауығыу буйынса булған. Шул тиклем тәкәббер йөҙлө кешеләрҙе күптән күргәнем юҡ ине. Был милли кейемдәрҙең ҡабатланмаҫ матурлығынан шул тиклем сағыу булды! Үҙешмәкәр коллективтарҙың әйлән-бәйлән уйнауы иҫ киткес булды! Сәхнәлә иһә «а капелла», баянға, ҡурайға ҡушылып йырланылар. Бик дәртле, күңелле ҡурай моңо яңғыраны. Балалар сәхнә алдында уның музыкаһы ритмында хәрәкәт итеү теләгенән һикереште.

Концерт байрамды биҙәне. Әммә байрам концерт менән генә сикләнмәне. Унда халыҡ оҫталары, ҡул эштәре оҫталары ҡатнашты. Баҡһаң, ауылдарҙа ҙур булмаған туҡыу станоктары эшләү оҫталары күсмәгән, уларҙа ҡатын-ҡыҙҙар тамашасылар алдында төҫлө юлдар һуғыу оҫталығын күрһәткән. Ә башҡаларында өҫтәлдәрҙә сәйлән үреү өсөн бәләкәй станоктар тора ине. Унан яһалған әйберҙәр Гердан һаҡлағысы тип атала. Улар нескә эштәре менән таң ҡалдырҙы һәм гипноматик биҙәктәр менән һоҡландырҙы. Бындай әкиәт һаҡлағыстары муйынына кейелә һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың күлдәген ғәҙәти сылбырҙар урынына үҙенсәлекле итеп биҙәй. Бер яҡтан, улар татар, башҡорт, сыуаш монистарын, икенсе яҡтан, боронғо рус биҙәүестәренең күп рәтле муйынсаҡтарын хәтерләтә. Ошо биҙәүестәрҙе күрһәткән оҫта Екатерина Егорова үҙенең матурлығы һәм байлығы менән гүзәл биҙәктәр менән гармониялы булыуҙан тыш, рус һылыуҡайының иҫ киткес образын кәүҙәләндерә.

Йәрминкәнең сағыу матурлығы йомоп ҡалманы, хатта байрамдың танып белеү ҡиммәтен дә һыҙыҡ өҫтөнә алды. Өҫтәлдән өҫтәлгә күскәндә, күрҙем һәм йомшаҡ йөндән стенаға эленергә мөмкин булған панно яһағандарын белдем. Ултырғысҡа ла, ултырғысҡа ла һалырға була. Валентиновка ауылынан Владимир Константинович Черичен иң оло ҡатнашыусыларҙың береһе булды. Ул бөтә районға берҙән-бер сабата үреү оҫтаһы булып ҡалды. Бер нисә кеше төрлө ҙурлыҡтағы сабата һатып алған да, аяҡтарына уңайлы булыуҙары өсөн маҡтаған. Ә сувенир өсөн ваҡ сабаталар һатып алдыҡ.

Мауығыусан кешеләрҙең оҫта ҡулдары нимә генә эшләмәй! Бөтә изделиелар ҙа кәрәк бит: сыбыҡтан үрелгән кәрзиндәр ҙә, ишелгән ҡумталар ҙа, бәйләнгән сағыу төҫтәге эшләпәләр ҙә. Ә джинс туҡымаһынан тегелгән әйберҙәр нисек булған: бында сумкалар ҙа, панамдар ҙа, ҡорама юрғандар ҙа бар. Ә ҡатын-ҡыҙҙарҙы биҙәгән биҙәүес әйберҙәр: муйынсаҡтар, беләҙектәр, һырғалар күп ине. Шулай уҡ үҙенсәлекле рецептар буйынса эшләнгән төрлө косметик майҙар һәм һабындар һатылған. Кумурлы ауылынан үлән белгесе Андрей Алексеев шифалы үлән сәйҙәре һатты. Улар фирма билдәһе менән фирма пакеттарына төрөлгән. Улар шул тиклем матур булған, хатта хәҙер ҡала магазинына ла оҙатырға!

Барыһы ла оҫталар байрамында булды. Әммә унан һуң миңә бына нимә уйланды. Бындай оҫталар беҙҙең районда ғына түгел бит. Улар тотош республикала йәшәй. Ә үҙенсәлекле һәм ҡабатланмаҫ әйберҙәрен уларға һатырға урындар юҡ. Беҙҙең район үҙәктәрендә генә түгел, Өфөлә лә рус, татар, башҡорт, сыуаш милли кейемдәрен һатып алырлыҡ магазиндарыбыҙ юҡ. Йәрминкәлә күргән изделиеларым да даими һатыуҙа юҡ. Халыҡ ижады бындай йәрминкәләрҙә йәки музей экспозицияларында ғына күрһәтелергә тейеш түгел. Ул йорт әйберҙәре рәүешендә көндәлек тормошобоҙға инә алыр ине. Ә милли стилдә тегелгән һәм биҙәлгән кейемебеҙ ниндәй матур булыр ине! Ул беҙгә рус, башҡорт, татар, сыуаш, латыш халҡы булараҡ тағы ла күберәк үҙебеҙ хаҡында белдерергә мөмкинлек бирер ине. Беҙ халыҡтар ғаиләһендә изге тойғолар күрһәтеү менән берҙәм, әммә кейемебеҙ үҙенсәлекле булыуыбыҙҙы күрһәтә. Бына Украиналағы сигеүҙәрҙе лә халыҡтың милли рухын күтәреү өсөн файҙаланғандар. Сигелгән күлдәк һәр кешене биҙәй, уның милли үҙенсәлеген күрһәтә, әммә бер ҙә нацизм символы булып тормай. Германияла был илдең төрлө өлкәләренән кейем һатып алырға мөмкин булған магазиндар бар. Ә беҙҙә бындай магазин юҡ. Ризалашырһығыҙҙыр, сувенирҙар һалынған ларектар - халыҡ кәсептәрен тергеҙеү һәм үҫтереү өсөн кәрәкле нәмә түгел. Минеңсә, был мәсьәлә тикшереүҙе һәм милли кейемдәр магазинын асыу файҙаһына ҡарар ҡабул итеүҙе талап итә.

Мин ҡайтып барғанда Архангел ситендә ғәҙәти булмаған бер нәмә күреп ҡалдым: юл ситендә урман ситендә урындағы ағас һырлау оҫтаһы йәнлектәрҙең һындарын урынлаштырған: сәпкә, төлкөгә, бүрегә һәм «Мин Паркетныйҙы яратам!» тигән яҙыулы йөрәк рәүешендәге сағыу билдә. Паркет тип район үҙәге ситендәге ауылды атағандар, ул саҡта бында Совет заманында паркет урынлашҡан булған. Бында байтаҡ эш башҡарҙыҡ...

Ағас фигураларға ҡарап торғас, миндә паркет етештереү һәм «Оҫталар йәрминкәһе»ндә күргән башҡа нәмәләр ҙә тергеҙелер тигән өмөт уянды.

 

Тамара Скрябина, Валентиновка ауылы.

Ирина Куркованың фотоһы.

Автор:Ильмир Кагарманов
Читайте нас в